تعدادی از مناطق حفاظت شده در ايران

 بسته به نوع آب و هوا و پوشش گياهي در هر منطقه از ايران جانوران خاصي زندگي مي كنند. جانوران ناحيه خزري متنوع‌اند و در جنگل‌هاي اين ناحيه، گربه وحشي، گرگ، شغال، گراز، خرس و خوك وحشي زندگي مي‌كنند. در مرداب ها, بركه‌ها و باتلاق هاي ناحيه خزري؛ قورباغه، مار، سنگ پشت، خرچنگ و هم چنين انواع پرندگان مانند مرغابي، غاز، قو، و حواصيل به ويژه در فصول پاييز و زمستان به فراواني يافت مي‌شوند. هم چنين درياي خزر و رودهاي آن زيستگاه انواع مختلف جانوراني كه در اين ناحيه زندگي مي‌كنند عبارتند از: آهو، يوزپلنگ، گورخر و پرندگاني از قبيل پليكان، فلامينگو، و درنا. هم چنين در كناره‌هاي درياي جنوب و ميان آن ها سنگ پشت، ستاره دريايي، ميگو، خرچنگ، صدف و انواع مختلف ماهي‌ها وجود دارند. در ناحيه بياباني ايران به علت باران كم و نامنظم و تبخير زياد و وزش باد، پوشش گياهي ممتدي وجود ندارد . جانوراني كه در اين ناحيه زندگي مي‌كنند عبارتند از: آهو، يوزپلنگ، گورخر و پرندگاني از قبيل پليكان، فلامينگو، و درنا. هم چنين در كناره‌هاي درياي جنوب و ميان آن ها سنگ پشت، ستاره دريايي، ميگو، خرچنگ، صدف و انواع مختلف ماهي‌ها وجود دارند. زيست گاه ها و مناطق حفاظت شده با ارزشي در ايران وجود دارند كه پارك ملي گلستان و پارك ملي كوير از مهم ترين و بزرگ ترين آن ها هستند. در اين مناطق انواع و اقسام پستان داران, خزندگان و پرندگان وجود دارند. برخي از گونه هاي نادر جانوري از جمله يوزپلنگ ايراني و گوزن زرد ايراني در مناطق حفاظت شده ايران نگه دار ي مي شوند كه از دخاير زيست محيطي ايران محسوب مي شوند.

  » جنگل هاي حرا قشم

 تنوع و تراكم پرندگان قشم، درجهان بي‎نظير شناخته شده است. جنگل‎هاي حراي قشم از طرف سازمان ملل متحد و چندين مركز جهاني و پرنده‎شناسي به‎عنوان ميراث طبيعي جهاني – ذخيره‎گاه زيستكوه – انتخاب شده است. مطالعاتي كه با همكاري دانشگاه بركلي صورت گرفته، ثابت مي‎كند كه جزيره قشم از نظر خزندگان در جهان داراي موقعيتي ممتاز است. روباه، خرگوش، شغال، آهو، شاهين، كركس و پرندگان مهاجر در فصول سرد در اين جزيره ديده مي شود.

  » پناه گاه حيات وحش دشت ناز ساری

 اين پناه گاه كه درحدود 55 هكتار وسعت دارد و در شمال خاوری ساری با فضايی از جنگل های جلگه ای قرار گرفته و از سال 1346 به صورت محل تكثير گوزن زرد ايرانی درآمده است. در اين پناه گاه ضمن حفاظت و نگه داری گوزن زرد ايرانی كه تعليف آن ها دستی صورت می گيرد همه ساله تعدادی از گوزن های توليد شده را به زيست گاه های اصلی، يعنی اطراف رودخانه دز و كارون منتقل می كنند. تعدادی از گوزن های اين پناه گاه به جزيره اشك در درياچه اروميه نيز انتقال داده شده اند. پيرامون اين پناهگاه حصاركشی شده است و گوزن ها را از پشت ديوارهای سيمی می توان مشاهده كرد.

  » منطقه حفاظت شده سياه كشيم بندر انزلي

 اين منطقه جنوبي‎ترين بخش تالاب انزلي را شامل مي‎شود. آب‌هاي اضافي فراهم آمده از رودخانه‎هاي واقع در حوزه آبريز سياه كشيم از طريق تنگه نسبتاً باريكي كه در شمال خاوري آن قرار دارد به بخش مركزي تالاب انزلي وارد مي‎شود. با توجه به اين ‌كه اكوسيستم مورد نظر از هيچ نقطه ديگري با مرداب انزلي ارتباط ندارد لذا مي‎توان آن را به صورت اكوسيستم جدايي در نظر گرفت. تالاب سياه كشيم بين دو طول خاوري 49 درجه و 17 دقيقه و 49 درجه و 25 دقيقه و عرض‎هاي شمالي 37 درجه و 22 دقيقه و 37 درجه و 27 دقيقه قرار گرفته است. اين پهنه آبي محدود است از شمال به خشكي ماه روزه – كه به صورت شبه جزيره‏اي ميان سياه كشيم و مرداب انزلي استقرار يافته است – از خاور به تالاب انزلي و رودخانه سياه درويشان، از جنوب به محدوده روستاهاي لاكسار، نرگستان، چومثقال، گاو كده، كلسر، اسفند و مزارع شمالي چكوور و بالاخره از مغرب به مزارع ضيابر، مازران محله بهمبر و مزارع جنوبي ويشكا، از لحاظ تقسيمات كشوري محدوده مورد نظر در حوزه شهرستان‎هاي بندر انزلي و صومعه‏سرا قرار دارد. به طوري‌كه گفته مي‎شود سال‏ها پيش از اين يك عروس را از روستاي اسفند (واقع در ساحل جنوبي اين منطقه) به روستاي آبكنار (كه دركناره شمالي قرار دارد) با قايق مي‎بردند كه بر اثر وزش باد شديد قايق واژگون شده و عروس (كه در زبان محلي «گيشه» خوانده مي‎شود) در آب غرق مي‎شود. لذا اين منطقه به منظور حفاظت، توسط سازمان شكارباني و نظارت بر صيد سابق، انتخاب شد، با توجه به مشابهت واژه گيشه با نام كشيم (يكي از پرندگان آبزي است كه براي زمستان گذراني به اين سامان مهاجرت مي‎نمايد) عنوان سياه كشيم جهت اين منطقه برگزيده شد.

  » پناهگاه حيات وحش ميانكاله گرگان

 اين پناهگاه مشتمل بر خليج گرگان، جزيره آشوراده و شبه جزيره ميانكاله است كه روی هم رفته حدود هفت هزار هكتار وسعت دارد و به عنوان يكی از ذخاير زيست محيطی كره زمين از سوی يونسكو به ثبت رسيده است. پناهگاه ميانكاله که تنها بازمانده مناطق نيمه مشجر سواحل دريای خزر به حساب می آيد، بهشت آبزيان و پرندگان مهاجری است كه همه ساله در فصل زمستان از كشورهای سردسير شمالی به سوی آن پرواز می كنند و به زمستان گذرانی می پردازند. از جمله اين پرندگان می توان به اردک ماهی های وحشی، غاز، قو، فلامينگو (مرغ آتشين) و پليكان (مرغ سقا) اشاره کرد. پرندگان بومی مثل قرقاول، دراج و زنگوله بال نيز پيرامون اين پناهگاه زندگی می كنند. می توان از اين پناهگاه حيات وحش ضمن استفاده های علمی - آموزشی، بهره برداری های سياحتی وسيعی به عمل آورد كه در حال حاضر به طور محدود صورت می گيرد.از زيستگاه های عمده منطقه می توان به تركت اشاره کرد كه بخشی از منطقه امن جهان نما را تشكيل داده و زيستگاه عمده مرال، شوكا، پلنگ، خرس، خوک وحشی، گرگ، پلنگ، قوچ، ميش، كل و بز است، البته گاو موزی كش و زيستگاه های اطراف آن نيز مناطق مناسبی برای مرال، شوكا، خرس، پلنگ و ديگر گونه های جنگل زی هستند كه در جنوب آن ها قوچ و ميش زيست می كنند. زيستگاه های قاقله، آق رضا، چكل گدا، لنده كوه، تالو، خوش دستی، لندو و مغزی از ايستگاه های كل و بز و قوچ و ميش است و در بعضی از قسمت های آن مرال نيز زيست می كند. زيستگاه های شربت، كوليجال، سوته و گرمه تو هم محل زندگی خرس، شوكا، مرال و پلنگ هستند و در قسمت های صخره ای آن كل و بز نيز وجود دارند.
منطقه حفاظت شده جهان نما به علت كوهستانی بودن و پوشش بوته زاری و علف‌زاری در كنار درخت زارهای تنگ، گونه های بسيار با ارزشی از پرندگان را در خود جای داده است كه در بين آن ها كبک دری، عقاب طلايی و هما نيز ديده می شود. در جهان نما گونه های مختلفی از پرندگان مانند شكاری ها، لاشخورها، طرقه ها، جغدها، كبوترها، زنبورخورها، سوسک ها، سعوها، عقاب ها، كلاغ ها، زردپره ها و غيره را می توان مشاهده كرد. پستاندارانی مانند مرال، شوكا، كل، بز، قوچ، ميش، پلنگ، خرس، گرگ، راسو، شغال و خارپشت ها نيز در منطقه يافت می شوند كه به علت شكار بی رويه، تعداد جمعيت آن‌ها شديدا كاهش يافته است. از گونه های ديگری که در اين منطقه زندگی می کنند می توان به دوزيستان اشاره کرد.
چشمه سارهای زيادی در داخل منطقه حفاظت شده و محيط های اطراف آن وجود دارد كه سرچشمه بسياری از رودخانه های بزرگ و كوچكی كه به عنوان ذخاير منابع آبی محسوب می شوند به حساب می آيند. اين رودخانه ها به خارج از منطقه جريان می يابند. از جمله اين رودخانه ها که همگی به خارج از منطقه جريان می يابند، می توان به رودخانه های سفيدرود، تركت، مغزی و چهارباغ و چشمه های زيارت، مغزی، مارسنگ، اسبومرگاه، شاه پسند، تركت، حاجی آباد، گچيان، مراد چشمه، قل قله، وارا، خوش دستی، كلی چال، قورمه تو، پاييزبن و قلعه سرک اشاره کرد.

  » منطقه شكار ممنوع توت سياه بوانات

 منطقه توت سياه كه از مناطق تحت حفاظت محيط زيست استان است در انتهای منطقه بوانات واقع شده و وسعتی نزديک به 20 هكتار دارد. اين محل زيستگاه گونه‌ های مختلف گياهی و جانوری است، اما متاسفانه در حال حاضر از قابليت ‌ها و امكانات گردشگاهی و پژوهشی اين شكارگاه استفاده چندانی نمی ‌شود.

  » زيستگاه بک بک استهبان

 در جنوب خاوری شهرستان استهبان گردشگاه زيبايی به نام بک بک وجود دارد كه زيستگاه گونه هايی متنوعی از پرندگان مهاجر است. اين گردشگاه در فصل مهاجرت و بازگشت پرندگان از جلوه های طبيعی بسيار زيبای منطقه است که چشم هر بيننده ای را به خود خيره می کند.

  » منطقه حفاظت شده باهو كلات (گاندو) چابهار و سرباز

 اين منطقه در منتهی اليه گوشه جنوب خاوری كشور، دردرازای مرز ايران و پاكستان قرار دارد. اين منطقه از كوه های كم آب و بيابانی تشكيل شده است كه تا رودخانه سرباز در بلوچستان گسترده شده است. منطقه مزبور، مامن تمساح تالابی و منحصر به فرد ايرانی است كه در آبگير های كم عمق مسير رودخانه زندگی می كند. اين حيوان در مواقع خشكی تا چند متر در زير آبگيرها نقب زده و در داخل آن ها زندگی می كند. اگر اقدامات به موقع حفاظتی سازمان محيط زيست و نظارت بر صيد نبود، نسل اين تمساح ها تاكنون از بين رفته بود.
هم چنين شرايط خاص اكوسيستم رودخانه ای اين منطقه امكانات زندگی نوعی ماهی عجيب به نام كوهی گل خور با نام علمی PerioPhthalinuse فراهم آورده است كه قادر به زيست در آب های كم عمق وبستر گلی رودخانه هاست. اقدامات حفاظتی سازمان حفاظت محيط زيست در مورد نواحی پيرامون باهوكلات به منظور حفظ بخش نمونه ای از گياهان بلوچی (كه تا حدودی بياباني- سندی است) و نيز جاندارانی كه با اقليم و گياهان مزبور ارتباط زيستی دارند، ضروری است. اين جانداران را جبير، سنجاب نخلی شمالی، راسوی خاكستری هندی، هوبره، دراج، سوسمار و بسياری از انواع پرندگان كه خاص شبه قاره هند هستند، تشکیل می دهد. خط ساحلی دريای عمان كه مرز جنوبی اين منطقه را تشكيل می دهد، ناحيه قشلاقی پرندگان آبزی استو نيز، محل مهمی برای تخم گذاری لاك پشت سبز دريايی به شمار می آيد.

  » منطقه حفاظت شده پارک ملی كوير

 در مناطق خشک و بيابانی،‌ گياهان و جانوران با ويژگی های فيزيكی خود محدوديت ها و فشارها را تحمل می كنند و به طور شگفت آوری با منابع ناچيز و محدوديت های زيستی محيط خود سازگار شده اند. پارک ملی كوير از نظر مطالعه اكوسيستم های كويری و شناخت مكانيسم های سازگاری گونه های جانوری و گياهی داراي اهميت زيادي است. در پارک ملی كوير گونه های گياهی متنوعی وجود دارد و پوشش گياهی آن در دشت های هموار و كوهستان ها، زيستگاه هايی بسيار مناسب برای زيست وحوش مختلف فراهم كرده است. زمين هاي مسطح اين پارک با پوشش گياهی كويری و نيمه كويری، زيستگاه پستان دارنی مانند جبير، آهو و گونه های با ارزش حمايت شده و كميابی مانند پوزپلنگ و گورخر است. بخش های كوهستانی آن نيز با پوشش گياهان استپی دارای تعداد قابل توجهی وحوش كوه زی مانند كل، بز، قوچ و ميش است. اين پارک از نظر تنوع پرندگان نيز اهميت ويژه دارد و پرندگانی مانند كبک و تيهو در اين پارک زندگی می کنند. علاوه بر اين، همه ساله انبوهی از پرندگان مهاجر مانند فلامينگو، آنقوت، سرسبز و خوتكا به آب بندها و شوراب های اطراف آن روی می آورند.

  » زيستگاه هوشنگ ميدانی و قره گول مشگين شهر

 اين ميدان، منطقه ای مسطح است كه دردامنه شمال باختری سبلان به ارتفاع 2725 مت رواقع شده است. تالاب قره گول نيز به قطر تخمينی 300 متر در قسمت شمال باختری دامنه های هرم و جنوب خاوری زيستگاه هوشنگ ميدانی در ارتفاع 2820 متری از سطح دريا واقع شده است. حيوانات و پرندگان وحشی در هوشنگ ميدانی و تالاب قره گول متنوع اند علاوه بر كبک معموری و كبک دری كه شمارش آن ها ناممكن است اين منطقه زيستگاه قوچ و ميش ارمنی است.

  » منطقه حفاظت شده خوارتوران

 

 منطقه حفاظت شده خوار توران در جنوب خاوری شاهرود و در 140 كيلومتري جنوب خاوري شهر شاهرود؛ واقع شده و از نظر وسعت؛ بزرگ ترين ذخيره گاه زيست كره ايران به شمار مي آيد. مساحت اين منطقه برابر با 1470640هكتار است و اهميت آن به دليل وجود نوعي گورخر معروف به گورخر ايراني و يوزپلنگ آسيايي در آن است. از جمله حيوانات عمده‌اي كه در اين منطقه وجود دارد عبارتند از: گورخر ايراني, يوزپلنگ آسيايي, گرگ، شغال، كفتار، قاراكل ( قره كل )، آهو، جبير، گل، بز، قوچ و ميش. پرندگان منطقه نيز شامل: كبك، تيهو، هوبره، باقرقره، خرگوش، تشي مي شود.

  » حيات وحش تهران

 شهرستان تهران گونه های مختلفی از حيات وحش را درخود جای داده است. اين گونه ها شامل پستانداران و پرندگان می شوند. منطقه حفاظت شده ورجين نيزدارای گونه های متعدد گياهی و جانوری است. جانورانی از قبيل قوچ، ميش، كل، بز، آهو، گراز، گرگ، كفتار، شغال، روباه و خرگوش از عمده ترين پستانداران اين شهرستان هستند که در كوه های خاوری تهران و رشته كوه های البرز مركزی در شمال يافت می ‌شود. از گونه های متعدد پرندگانی كه در كوه های خاوری تهران و رشته كوه های البرز مركزی يافت می ‌شود می توان به كبک، كبک دری و تيهو اشاره کرد.

  » منطقه حفاظت شده ورجين تهران

 شكارگاه حفاظت شده 28 هزار هكتاری ورجين در 15 كيلومتری خاور تهران قرار دارد كه دسترسی به آن از مسير جاده لشگرک امكان پذير است و شكاردر آن ممنوع است. برای گردش های يک روزه در آن، داشتن وسايل اتراق لازم است.

   _

 

  
نویسنده : sama .. ; ساعت ۱:٥۸ ‎ق.ظ روز یکشنبه ٧ خرداد ،۱۳۸٥