دلخراش ترین حادثه زیست محیطی

نگذاريد شاهد مرگ خاموش اسطوره استوار «البرز» باشيم 

144تن از اساتيد، اعضاي هيأت علمي و نخبگان منابع طبيعي و محيط زيست كشور در نامه‌اي سرگشاده به رييس‌جمهوري، خواستار ابطال مصوبه احداث جاده «بلده نور» به «گرمابدر لواسان» از داخل پارك ملي لار، مصوب در بيست و دومين سفر استاني دولت در مازندران، شده و از دكتر محمود احمدي‌نژاد خواستند اجازه ندهد تا به بهانه احداث اين جاده، عملاً آخرين شريان‌هاي حيات «البرز» قطع شده و شاهد مرگ خاموش اين اسطوره هميشه استوار ايران‌زمين باشيم.

به گزارش خبرنگار «محيط زيست» خبرگزاري دانشجويان ايران، در فهرست امضاكننندگان اين نامه كه نسخه‌اي آن براي ايسنا نمابر شده، نام دكتر محمدحسن عصاره، رييس مؤسسه تحقيقات جنگل‌ها و مراتع كشور، مهندس انوشيروان نجفي، معاون سابق محيط طبيعي سازمان حفاظت محيط زيست، مهندس ناصر مقدسي، معاون سازمان جنگل‌ها، مراتع و آبخيزداري كشور در مناطق خشك و نيمه خشك، دكتر تقي شامخي، عضو هيات علمي دانشكده منابع طبيعي دانشگاه تهران، رييس انجمن جنگلباني ايران و رييس اسبق موسسه تحقيقات جنگلها و مراتع كشور، دكتر خسرو ثاقب‌طالبي، رييس بخش تحقيقات جنگل موسسه تحقيقات جنگلها و مراتع كشور و استاد دانشگاه تهران، دكتر حسن مداح عارفي، رئيس بانك ژن مؤسسه تحقيقات جنگل‌ها و مراتع كشور، دكتر مجيد مخدوم، استاد دانشگاه تهران و پدر دانش محيط زيست نوين در ايران و ... به چشم مي‌خورد.

در اين نامه تاكيد شده است: احداث جاده از داخل پارك ملي لار كه با عبور از مناطق شديداً شكننده و لغزان حوضه آبخيز لتيان، پارك ملي لار را نيز به دو نيم خواهد كرد، با ايجاد پديده «قطعه قطعه شدن» و جدايي زيستگاه‌ها، منجر به انقراض نسل بسياري از گونه‌هاي گياهي و جانوري مي‌شود.

به گزارش ايسنا، در اين نامه خطاب به دكتر محمود احمدي‌نژاد آمده است: همان طور كه حضرت عالي استحضار داريد، مهرماه گذشته 153 نفر از دانشگاهيان و متخصصان محيط زيست كشور ـ طي نامه‌اي سرگشاده ـ نگراني عميق خود را در خصوص تعريض جاده پارك ملي گلستان به اطلاع رساندند.

متأسفانه تا اين تاريخ نه تنها به درخواست متخصصان امر در خصوص انتقال جاده مزبور، موضوعي كه مصوبه هيأت وزيران نيز بوده و بودجه آن نيز تخصيص يافته است، پاسخ مثبتي داده نشد؛ بلكه شاهد مصوبات ديگري در سفرهاي استاني دولت بوديم كه نگراني دوچندان در ميان متخصصان، اساتيد و نخبگان منابع طبيعي و محيط زيست كشور ايجاد كرد كه از آن جمله بايد به اجازه احداث جاده گرمابدر ـ بلده از ميان منطقه حفاظت شده البرز مركزي و ادامه آن در پارك ملّي لار اشاره كرد.

در ادامه اين نامه آمده است: از 250 هزار گونه گياهان آوندي شناخته شده در جهان، حدود 7 هزار و 300 گونه گياهي در ايران رويش دارند كه طبق تحقيقات انجام شده 25 درصد آنها انحصاري (اندميك) اين مرز و بوم هستند. با توجه به آنكه دو سوم ايران از آب و هواي خشك و بسيارخشك برخوردار است، بخش عمده اين تنوع در دو رشته كوه البرز و زاگرس و شمال خراسان متمركز شده است.

يكي از بزرگترين افتخارات تمدن ما اين است كه ايرانيان ارزش اين ذخاير ژنتيكي را به خوبي دانسته و در چندين هزار سال پيش، گياهان مهمي مانند گندم، جو، پسته، انار، انگور، اسفناج، پياز و گونه‌هاي متعدد ديگر را اهلي كرده‌اند؛ گياهاني كه امروزه بدون آنها، تصور سير كردن جمعيت بالغ بر 6 ميلياردي جهان ناممكن مي‌نمود.

امضاكنندگان اين نامه آورده‌اند: حايز اهميت‌تر آنكه بخش عمده‌اي از گياهان بومي ايران، واجد ارزش‌هاي دارويي نيز هستند كه شكوفايي و بقاي طب سنتي و اسلامي مديون بقا و حفظ اين اندوخته‌هاي ارزشمند و بي‌جايگزين است. از طرفي چون گياهان ايران در منطقه‌اي خشك و نيمه خشك تكامل يافته‌اند، اغلب ژن‌هاي مهم مقاوم به خشكي، شوري، سرما و مقاوم به آفات در اين گياهان نهفته است؛ ژن‌هايي كه در شمار بزرگترين سرمايه‌هاي خدادادي براي توسعه دانش فناوري زيستي و تأمين نيازهاي غذايي بشر محسوب مي‌شوند.

در اين ميان، كوهستان البرز از مهمترين رويشگاه‌هاي كشور، با تنوع زيستي بالا بوده و يك منبع طبيعي ارزشمند و انكارناپذير محسوب مي‌شود؛ كوهستاني كه متاسفانه بايد اعتراف كنيم: به دليل فشارهاي انساني، ساخت و سازهاي متعدد و غلظت بي‌نظير عمليات تخريبي در آن، اينك در شمار شكننده‌ترين و آسيب‌پذيرترين مناطق ايران جاي گرفته و به تلخي بايد اعتراف كرد: «سيماي طبيعي البرز شديداً تخريب يافته و گونه‌هاي زيادي از گياهان و جانوران در معرض خطر انقراض قرار گرفته يا نابود شده‌اند.»

در ادامه اين نامه آمده است: با اين وجود، بخشهايي از مناطق كوهستاني و مرتفع به دليل تمهيدات حفاظتي اعمال شده از سوي سازمان حفاظت محيط زيست و در راستاي حراست از اصل پنجاهم قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران در امان مانده و كماكان مي‌توان اميدوار بود كه فرزندان ما نيز از نعمت تنوع زيستي ناهمتاي كوهستان كم‌نظير البرز برخوردار باشند.

اما با تأسف و ناباوري شاهديم كه يكي از مصوبه‌هاي اخير دولت محترم در بيست و دومين سفر استاني به مازندران، در تقابلي آشكار با راهبردي‌ترين ملاحظات زيست‌محيطي قرار گرفته و از همين رو، دل‌نگراني جدي ميان اساتيد، پژوهشگران و ديگر فعالان عرصه محيط زيست كشور ايجاد كرده است.

در حقيقت، به باور ما امضاء‌كنندگان اين نامه، احداث جاده گرمابدر ـ بلده، آن هم از ميان منطقه حفاظت‌شده البرز مركزي و پارك ملّي لار، خطري جدي براي تداوم حيات و شادابي اين منطقه و زيستمندان ارزشمند و غيرقابل جانشينش محسوب مي‌شود.

به گزارش ايسنا، در اين نامه همچنين آمده است: احداث اين جاده كه با عبور از مناطق شديداً شكننده و لغزان حوضه آبخيز لتيان، پارك ملي لار را نيز به دو نيم خواهد كرد، با ايجاد پديده «قطعه قطعه شدن» و جدايي زيستگاه‌ها، منجر به انقراض نسل بسياري از گونه‌هاي گياهي و جانوري مي‌شود. پديده‌اي كه باعث انقراض شير ايراني و ببر مازندران شد و در حال حاضر بقاي يوزپلنگ ايراني را تهديد مي‌كند.

همه مي‌دانيم انقراض اين دو گونه تنها به دليل شكار نبوده، بلكه نابودي زيستگاه، عامل اصلي انقراض آنها بوده است. در حقيقت ما انسان‌ها براي گسترش خانه خويش، خانه آنها را ويران كرديم! يعني همان بلايي كه بر سر بسياري ديگر از رويشگاه‌هاي گياهي و زيستگاه‌هاي حيات وحش مهم كشور به خصوص جنگلها، تالابها، درياچه‌ها، رودخانه به بهانه ظاهرا مقبول توسعه شهري و صنعتي و سدسازي آورده‌ايم.

از سوي ديگر، برخي از جوامع گياهي داراي حساسيت‌هاي ويژه‌اي هستند كه به محض دسترسي و دخالت انسان به سرعت تخريب و تجزيه شده و پايايي بوم‌سازگان‌هاي(اكوسيستم‌هاي) خود را از دست مي‌دهند. از آن جمله مي‌توان از گونه‌هاي شقايق و زنبق منحصر به فرد البرز مركزي ياد كرد.

متخصصان محيط زيست و منابع طبيعي كشور در اين نامه آورده‌اند: هر چند مي‌پذيريم «فرآيند توسعه» اجتناب‌ناپذير و براي پيشرفت و آباداني كشور ضروري است، اما در كنار اين توسعه، نخبگان امر از ديرباز و همراه و همگام با آموزه‌اي جهاني ـ براي پاسداري و حمايت از زيستگاه‌هاي ناهمتايي كه سرنوشت آنها آشکارا بر روند آتي انقراض و کيفيت تنوّع زيستي نه تنها در ايران كه در جهان تأثيرگذار خواهد بود ـ اعمالِ مراقبتي ويژه به همراه تمهيداتي هوشمندانه را در پاره‌هايي از زيست‌بوم ضروري دانسته و آنها را مناطق تحت حفاظت و مديريت (مناطق چهارگانه) ناميدند تا از هرگونه تغيير و فشار پس‌رونده‌اي با منشأ انساني محفوظ داشته و عميقاً درجه پايبندي خود را به اين اصل خردمندانه نشان دهند كه «آنچه هم‌اکنون در اختيارِ ماست، سرمايه‌اي نيست که از پدرانمان به ارث برده‌ايم، بلکه امانتي است که بايد به فرزاندانمان پس دهيم».

نويسندگان نامه در ادامه تاكيد كرده‌اند : بايد دانست که تنوع زيستي اين سرزمين مقدس ـ كه براي حراست و بقايش در طول تاريخ با خون بهترين فرزندانش آبياري شده است ـ چشم جهانيان را خيره كرده و مي‌كند. براي همين است كه هنوز هم مي‌توان گونه‌هاي گياهي و جانوري نادر و منحصر به فردي را در اين آب و خاك سراغ گرفت كه نظيري در جهان ندارند. انقراض آنها مي‌تواند آيندگان را از سودهاي اين منابع خدادادي محروم کند. چنين است كه اگر توسعه بر مبناي ملاحظات زيست محيطي نباشد، پايدار نبوده و زيان آن بيش از سود آن است.

به گزارش ايسنا، در ادامه اين نامه آمده است: بر اساس ستاده‌هاي حاصل از پژوهش‌هاي گروهي از محققين برجسته كشور و جهان، مناطقي همچون البرز مركزي، پاركهاي ملي لار، گلستان، خجير، بمو، دنا، خليج نايبند و ... در شمار ارزشمندترين مناطق بي‌جايگزين كشور قرار دارند؛ امانت‌هاي گران‌سنگي كه بايد به نيكوترين شكل ممكن به فرزندان پاك‌نهاد اين بوم و بر پس دهيم. از اين رو، شايسته است در كنار توسعه و آباداني همه‌جانبه كشور عزيزمان ـ كه حضرتعالي با جديت پرچمدار اين مهم هستيد ـ مناطق چهارگانه محيط زيست را، عرصه‌اي بدون دخالت انساني، براي زندگي آرام و متعادل گياه و حيوان قرار دهيم؛ موجودات مفيدي كه بايد بپذيريم آنان نيز از ساكنان اين مرز و بوم بوده و بر گردن همه‌ي ما حق دارند.

پرواضح است كه كسي قصد مخالفت با «احداث جاده» كه از زيرساخت‌هاي توسعه هر كشوري محسوب مي‌شود، ندارد. اما مسأله و پرسش اصلي اين است كه با وجود اجراي طرح پرخرج آزادراه تهران ـ شمال، طرح تعريض جاده هراز و طرح جاده قزوين به تنكابن در كنار محورهاي ارتباطي كنوني (جاده چالوس، جاده هراز، جاده فيروزكوه، آزادراه قزوين ـ رشت و مسيرهاي خط آهن و كريدورهاي هوايي موجود)، آيا باز هم لزومي دارد كه مسير ديگري، آن هم درست از ميان منطقه حفاظت‌شده البرز مركزي احداث شود؟! آيا هم‌اكنون كه اين جاده‌هاي جديد هم به بهره‌برداري نرسيده‌اند، تورم شديد جمعيت در شمال كشور، بخصوص در ايام تعطيل همه را كلافه نكرده و نمي‌كند؟ آيا كسي به ظرفيت پذيرش (برد بوم‌شناختي، رواني و فيزيكي) نوار ساحلي ارزشمند شمال كشور انديشيده كه مدتهاست به آستانه اشباع خود رسيده است؟ آيا تجمع اين همه زباله در جنگلهاي شمال کم است که بار ديگر با احداث جاده‌اي ديگر اين خطه زيبا را به زباله‌داني تهران نشينان تبديل کنيم؟ آيا وجود صدها پرونده مفتوح زمين‌خواري و تجاوز به اراضي ملي در منطقه البرز مركزي، خود شاهدي گويا بر عمق سوء استفاده سودجويان و فرصت‌طلبان زمين‌خوار نيست؟ به راستي سود و منفعت اصلي حاصل از گشايش منطقه البرز مركزي و اتصال اراضي كوهستاني گرانقيمت و جنگل‌هاي ارزشمند منطقه به پايتخت، متوجه چه كساني خواهد بود؟

از سوي ديگر آيا بهتر نيست با گسترش ناوگان حمل و نقل عمومي و راه‌آهن نياز به احداث جاده را کاهش داد تا بيش از اين سرمايه‌هاي ملي با مصرف بنزين نابود نشود؟ و آيا خسارت ناشي از جابجايي خاك، تخريب پوشش گياهي، افزايش سيل‌خيزي و نزول ديگر كاركردهاي غيرقابل تبادل منابع طبيعي ناشي از آن دسته از عمليات راه‌سازي ـ كه فاقد ارزيابي زيست‌محيطي است ـ سنجيده شده يا مي‌شود؟ به سخني ديگر، آيا اصولاً آن چيزي كه از ساخت اين جاده عايد كشور مي‌شود، در برابر از دست‌رفتن ارزش‌هاي محاسبه‌ناشدني زيست‌محيطي ، قابل توجيه است؟ بنابراين شايسته است نسبت به انجام بررسي همه جانبه از نظر آمايش منطقه و اهميت مباني بوم‌شناختي، تصميم متناسب اتخاذ شود.

متخصصان منابع طبيعي و محيط زيست در ادامه نامه خود خطاب به رييس‌جمهوري آورده‌اند: باور ما اين است كه با وجود دست‌كم پنج جاده كه در عرض حدود 200 كيلومتر و به موازات هم، البرز را قطع كرده‌اند، نياز به احداث جاده‌اي جديد و قطعه‌قطعه شدن بيشتر منطقه حفاظت‌شده البرز مركزي نيست.

چنين است كه ما امضاء كنندگان اين طومار سبز، صميمانه و مجدانه از شما مي‌خواهيم نسبت به ابطال يكي از مصوبه‌هاي اخير دولت مهرورزي در بيست و دومين سفر استاني جنابعالي به مازندران، اقدام بايسته معمول فرماييد و اجازه ندهيد تا به بهانه احداث جاده بلده نور به گرمابدر لواسان، عملاً آخرين شريان‌هاي حيات البرز را قطع كرده و شاهد مرگ خاموش اين اسطوره هميشه استوار ايران‌زمين باشيم.

باشد تا با نگهداري و اعمال مهرورزي بر بخش‌هايي بكر از طبيعت اين سرزمين و تقديم آن به نسل‌هاي آينده، ايشان را در بهره‌گيري از مواهب الهي كه امروز بر ما پوشيده و ناشناخته است، ياري دهيم.

دلخراش ترین حادثه زیست محیطی سال در پارک ملی لار کلید خورد!!!

وبلاگ مهاربیابان زایی http://darvish100.blogfa.com

 

برای مخالفت با احداث جاده بلده نور به گرمابدر لواسان اینجا را امضا کنید. 

 

  
نویسنده : sama .. ; ساعت ۱۱:٠۸ ‎ب.ظ روز شنبه ٢۳ دی ،۱۳۸٥